ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

1. Το κράτος της Μακεδονίας

 Οι Μακεδόνες:

 Ζουν απομονωμένοι από τους νότιους Έλληνες.

 Μένουν πιστοί στις παραδόσεις  διατήρηση θεσμού Βασιλείας.

 Αναπτύσσουν εμπορικές σχέσεις με αποίκους από τη νότια Ελλάδα.

 Ζουν σε εμπόλεμο κλίμα με τους γείτονές τους (Ιλλυριοί – Παίονες) και αποκτούν

πολεμική πείρα.

 Οι σχέσεις με τη νότια Ελλάδα γίνονται στενότερες μετά την απόκρουση του

περσικού κινδύνου.

 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ (α’ ½ 5ου αι. π.Χ.):

 Αναδιοργανώνει το κράτος.

 Οργανώνει το στρατό.

 Επεκτείνει τα όρια του κράτους του.

 Βασιλιάς Αρχέλαος (τέλη 5ου αι. π.Χ.):

 Μεταφέρει την πρωτεύουσα από τις Αιγές  στην Πέλλα.

 Η Μακεδονία σημειώνει μεγάλη ανάπτυξη.

 Στην αυλή του συγκεντρώνονται σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής

(Ευριπίδης).

Δίο = ιερό κέντρο των Μακεδόνων  τιμούν τους Ολύμπιους θεούς

 ανάμεσα στους θεούς που λατρεύονταν στο Δίον κυρίαρχη θέση κατείχε ο

Ολύμπιος Δίας

2. Το κράτος της Μακεδονίας επεκτείνεται

 Τα σχέδια του Φιλίππου:

Σκοπός του  η αναδιοργάνωση του στρατού, έτσι ώστε να:

 Να σταθεροποιηθεί στο εσωτερικό.

 Να αντιμετωπίσει τις επιδρομές των εχθρικών γειτόνων.

 Να καταστήσει τη Μακεδονία μεγάλη δύναμη.

 Ο Φίλιππος εξασφάλισε σχετική ειρήνη στα σύνορά του.

 Πολεμική τακτική Μακεδόνων:

Μακεδονική φάλαγγα : μικρή ασπίδα + μακρύ δόρυ (= σάρισα).

Στρατός εφοδιασμένος με πολιορκητικές μηχανές.

Εφαρμογή λοξής φάλαγγας + τον ελιγμό της υποχωρητικής κίνησης.

 Ο Φίλιππος επεμβαίνει στη νότια Ελλάδα:

 Οι ελληνικές πόλεις του νότου αρχίζουν να παρακμάζουν

 Ο Ισοκράτης προτρέπει τον Φίλιππο να ενώσει τους Έλληνες και να επιτεθεί

στους Πέρσες.

 Αφορμή επέμβασης: το αμφικτιονικό συνέδριο κηρύσσει το Φίλιππο

αρχιστράτηγο στον πόλεμο εναντίον των Αμφισσέων.

Μάχη της Χαιρώνειας: 338 π.Χ.

Αθηναίοι και Θηβαίοι εναντίον Φιλίππου  νίκη Μακεδόνων

Συνέδριο Κορίνθου το 337 π.Χ.: απόφαση από όλους τους Έλληνες (με εξαίρεση

τους Σπαρτιάτες) να γίνει εκστρατεία εναντίον των Περσών με αρχηγό το Φίλιππο.

336 π.Χ.: δολοφονία Φιλίππου.

3. Αλέξανδρος – Η κατάκτηση της Ανατολής

 336 π.Χ.: ο Αλέξανδρος γίνεται βασιλιάς της Μακεδονίας

 Έχει ελληνική παιδεία.

 Στοχεύει στη διάδοση του ελληνικού πνεύματος και στη συντριβή της περσικής

δύναμης.

 Συγκαλεί ξανά το συνέδριο της Κορίνθου  εκλέγεται στρατηγός αυτοκράτορας

των Ελλήνων.

 Εκστρατεία εναντίον των Περσών:

334 π.Χ.: ξεκινά από την Πέλλα με 40 χιλιάδες στρατό.

Οι μάχες του Αλέξανδρου:

 μάχη στο Γρανικό 334 π.Χ.: νίκη Αλεξάνδρου  κυρίαρχος Μ. Ασίας.

 μάχη στην Ισσό 333 π.Χ.: νίκη Ελλήνων και υποχώρηση Περσών στα ενδότερα.

 μάχη στα Γαυγάμηλα 331 π.Χ.: συντριβή περσικού στρατού.

 μάχη στον Υδάσπη 326 π.Χ.: νίκη Μακεδόνων εναντίον Ινδού βασιλιά Πώρου.

Ο Αλέξανδρος καταλαμβάνει όλες τις μεγάλες περσικές πόλεις:

 Βαβυλώνα, Σούσα, Περσέπολη, Εκβάτανα.

Πορεία Αλέξανδρου :

 334 π.Χ. : Πέλλα  Ελλήσποντος  Γρανικός ποταμός.

 333 π.Χ. : Φοινίκη  Αίγυπτος : ίδρυση Αλεξάνδρειας.

 331 π.Χ. : Αίγυπτος  κέντρο περσικού κράτους.

 326 π.Χ. : Περσία  Ινδός ποταμός.

- Εδραίωση μακεδονικού κράτους σε όλη την αχανή έκταση του περσικού κράτους.

- Απροθυμία στρατού να ακολουθήσει τον Αλέξανδρο μέχρι το Γάγγη.

- Επιστροφή στα Σούσα και θάνατος Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. στη Βαβυλώνα

Βαβυλώνα

4. Το έργο του Αλέξανδρου

 Αποτέλεσμα της εκστρατείας του Μ. Αλέξανδρου:

 Δημιουργία εκτεταμένου κράτους με πλήθος λαών με διαφορετικές γλώσσες,

θρησκείες, νοοτροπίες & παραδόσεις.

 Ο ελληνικός πολιτισμός απλώθηκε στα βάθη της ανατολής.

 Εφαρμογή καινοτόμου σχεδίου διοίκησης: όχι καταπιεστική άσκηση εξουσίας,

αλλά διοίκηση αποδεκτή από τους λαούς.

Ο Μ. Αλέξανδρος δεν ήθελε να συμπεριφερθεί ως κατακτητής,

αλλά ως αγαθός ηγεμόνας.

 Η πολιτική του Αλέξανδρου:

 Στρατός : στο στρατό εντάσσονται και Πέρσες.

 Διοίκηση : διατήρηση διοικητικής διαίρεσης περσικής αυτοκρατορίας.

 Κοινωνία : ενθάρρυνση μεικτών γάμων.

 Πολιτισμός: ίδρυση νέων πόλεων – Αλεξάνδρειες.

 Ο ρόλος των νέων πόλεων:

 Πόλος έλξης για Έλληνες στρατιώτες και πολίτες από την Ελλάδα και την Μικρά

Ασία.

 Άνθηση ελληνικής παιδείας.

 Επικράτηση ελληνικού τρόπου ζωής.

ΠΟΛΙΣ -ΚΡΑΤΟΣ

http://youtu.be/mbBcuj1a6H4

https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=vHMu2gVzspA#t=85

Την εμπιστοσύνη του λαού την κέρδισε πρώτα με το ποιητικό του έργο. Ο Σόλων υπήρξε και ελεγειακός ποιητής. Έγραψε ελεγεία με τίτλο "Σαλαμίς", στην οποία προτρέπει τους Αθηναίους να ανακτήσουν το αγαπημένο τους νησί. Από την ελεγεία αυτή σώζονται μόνο οκτώ στίχοι. Ο Σόλων έγραψε επίσης πολιτικές ελεγείες, από τις οποίες έχουμε μεγαλύτερα αποσπάσματα. Σε αυτές εκφράζει τα πολιτικά του φρονήματα και αντανακλά τη φιλοπατρία του και την αγάπη του προς τη δικαιοσύνη. Οι ελεγείες του ονομάστηκαν "γνωμικές", επειδή περιέχουν πολλές γνώμες. Με τους φλογερούς του στίχους επηρέασε την αθηναϊκή κοινή γνώμη, συμβουλεύοντας, ενθαρρύνοντας και ενθουσιάζοντας τους Αθηναίους. Στα ποιήματά του έκανε τη διαπίστωση ότι η κακοδαιμονία της πόλης και οι φιλονικίες οφείλονται στον αγώνα των τάξεων και υποσχόταν τη θεραπεία του κακού. Γι' αυτό οι Αθηναίοι τον επέλεξαν ως νομοθέτη, για να αποκαταστήσει την ειρήνη με τη μεταβολή των θεσμών.

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΤΕΣΤ

ΠΟΛΙΣ – ΚΡΑΤΟΣ

Τον ----------αιώνα π.Χ. παρατηρήθηκε στον
Ελληνικό κόσμο μια σημαντική εξέλιξη . Το παλιό -------------------κράτος διασπάστηκε και τη θέση του πήρε η ------------------Πυρήνας του νέου θεσμού υπήρξε ο------------------------Γύρω και πανω από μια ισχυρή θέση, την -----------------------χτίζονταν οι ναοί και τα δημόσια κτίρια. Σταδιακά η πόλη περιβάλλεται από ---------------.Οι πολίτες στρατεύονται για να υπηρετήσουν τις ανάγκες ενός νέου οργανικού συνόλου . Συγκροτούν την « ---------------------------------» , φορούν πανοπλία και όλοι μαζί υπερασπίζονται την πόλη τους. Η προσφορά τους είναι συλλογική και ο σκοπός κοινός.

Με την πόλη συνδέεται και το πολίτευμα. Όταν συγκροτήθηκε η πόλη η -----------------------είχε παρακμάσει. Την εξουσία κατέλαβαν οι ---------------------και το πολίτευμα έγινε ------------------------. Με την ανάπτυξη του εμπορίου και την ευρεία χρησιμοποίηση του νομίσματος μια νέα-----------που επέβαλε τη δική της εξουσία και το πολίτευμα έγινε----------------. Κριτήριο για συμμετοχή στην εξουσία δεν ήταν πια η καταγωγή αλλά ο ---------------. Ωστόσο τα προβλήματα των πολλών δεν λύθηκαν με αποτέλεσμα να ξεσπούν συχνά ταραχές . Την κοινωνική δυσαρέσκεια εκμεταλλεύτηκαν φιλόδοξα άτομα και με τη λαϊκή υποστήριξη, επέβαλαν ----------------καθεστώς. Τα άτομα αυτά δεν κέρδισαν τη συμπάθεια του λαού. Έτσι ξεκίνησε η πορεία για ένα άλλο πολίτευμα τη -------------------.

 

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Ποια ήταν τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου;

Ø Η στροφή του ενδιαφέροντος της Αθήνας από το Αιγαίο προς τη Δύση (Ιόνιο και Αδριατική) προκαλεί την αντίδραση της Κορίνθου, συμμάχου της Σπάρτης, η οποία βλέπει ότι απειλούνται τα οικονομικά της συμφέροντα.

Ø Διαφορά πολιτεύματος και νοοτροπίας Αθήνας και Σπάρτης

Ø Η Σπάρτη βλέπει με καχυποψία την αύξηση της δύναμης της Αθήνας.

2. Ποιες ήταν οι αφορμές του πολέμου;

Ø Η ανάμειξη της Αθήνας στη διαμάχη ανάμεσα στην Κέρκυρα και την Κόρινθο για την Επίδαμνο οξύνει την αντιπαλότητα της με την Κόρινθο.

Ø Οι Κορίνθιοι ωθούν σε αποστασία από την Αθηναϊκή συμμαχία την Ποτίδαια (432 π.Χ.).

Ø Σε αντίποινα ο Περικλής απαγορεύει στα πλοία των Μεγαρέων, συμμάχων της Σπάρτης, να αγκυροβολούν σε λιμάνια της Αθηναϊκής συμμαχίας και να διεξά­γουν εμπόριο.

3. Σε ποιες φάσεις χωρίζεται ο Πελοποννησιακός Πόλεμος;

Ο Πελοποννησιακός πόλεμος διακρίνεται σε τρεις φάσεις και με μικρές διακοπές, κράτησε είκοσι επτά χρόνια.

α) ο Αρχιδάμειος πόλεμος (431-421 π.Χ.): οφείλει την ονομασία του στο βασιλιά της Σπάρτης Αρχίδαμο. Τερματίζεται με την υπογραφή της Νικιείου ειρήνης.

β) η εκστρατεία των Αθηναίων στη Σικελία (415-413 π.Χ.), που ολοκλη­ρώνεται με την καταστροφή του αθηναϊκού εκστρατευτικού σώματος.

γ) ο Δεκελεικός-Ιωνικός πόλεμος (413-404 π.Χ.)· ονομάστηκε Δεκελεικός από το φρούριο της Αττικής Δεκέλεια (το κατέλαβαν οι Σπαρτιάτες και το χρησιμοποίησαν ως ορμητήριο) και Ιωνικός από τα παράλια της Μ. Ασίας, όπου έγιναν οι σημαντικότερες επιχειρήσεις.

4. Ποια ήταν η μεγαλύτερη συμφορά της α' περιόδου του πολέμου για τους Αθηναίους και ποια για τους Σπαρτιάτες; Εξηγήστε το γιατί.

Η μεγαλύτερη συμφορά της α φάσης για τους Αθηναίους ήταν ο λοιμός που ξέσπασε στην Αθήνα και ο θάνατος του Περικλή απ’ αυτόν. Ο Περικλής μπορούσε, σεβόμενος πάντα τους νόμους, να οδηγεί με σύνεση το πλήθος με τρόπο ώστε να μην προκαλεί. Μετά το θάνατό του, όμως, απέκτησαν ισχύ στην Αθήνα άνθρωποι ανίκανοι, οι οποίοι στόχευαν στην ικανοποίηση προσωπικών συμφερόντων και ιδιοτελών σκοπών.

Η μεγαλύτερη συμφορά για τους Σπαρτιάτες ήταν η αιχμαλώτιση Σπαρτιατών οπλιτών στη Σφακτηρία που χρησιμοποιούνταν ως ασπίδα προστασίας από τους Αθηναίους. Έτσι οι Σπαρτιάτες εκτός του ότι κάμφθηκε το ηθικό τους αναγκάστηκαν να σταματήσουν την πολιορκία της Αθήνας.

5. Τι γνωρίζετε για την Νικίειο ειρήνη;

Ήταν η ειρήνη με την οποία τελειώνει η πρώτη φάση του Πελοποννησιακού πολέμου το 421 π.Χ. Ονομάστηκε έτσι από τον Αθηναίο διαπραγματευτή Νικία. Οι όροι της προέβλεπαν:

Ø την ανταλλαγή των αιχμαλώτων.

Ø την επιστροφή της Αμφίπολης στην Αθήνα και της Πύλου στη Σπάρτη.

Παρόλο που υπογράφτηκε για 50 χρόνια κράτησε μόνο έξι.

6. Κάτω από ποιες συνθήκες αποφάσισε η Αθήνα την Εκστρατεία στη Σικελία;

Το 415 π.Χ., μετά από παρακίνηση του Αλκιβιάδη και φιλοδοξώντας να υποτάξουν τη Σικελία και να επεκταθούν στη Δύση, οι Αθηναίοι αποδέχονται την έκκληση της σικελικής πόλης Έγεστας για βοήθεια στον αγώνα της ενα­ντίον των Συρακουσών αποφασίζουν έτσι την αποστολή ισχυρού εκστρατευ­τικού σώματος στη Σικελία με επικεφαλής τους στρατηγούς Αλκιβιάδη, Νικία και Λάμαχο.

7. Ποιων τη βοήθεια ζήτησαν οι Σπαρτιάτες, για να μπορέσουν να νικήσουν τους Αθηναίους; Πως κρίνετε την ενέργεια τους αυτή;

Οι Σπαρτιάτες ζήτησαν τη βοήθεια των Περσών για να μπορέσουν να νικήσουν τους Αθηναίους. Την ενέργεια τους αυτή την κρίνω ντροπιαστική και προδοτική γιατί οι Πέρσες ήταν ο μεγάλος εχθρός των Ελλήνων και οι Σπαρτιάτες τώρα συμπράττουν μαζί τους .

8. Ποιοι ήταν οι όροι της ειρήνης με την οποία έκλεισε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος;

Οι Αθηναίοι

Ø Να παραδώσουν όλα τους τα πλοία εκτός από δώδεκα.

Ø Να κατεδαφιστούν τα Μακρά τείχη και τα τείχη του Πειραιά.

Ø Να επιστρέψουν στην Αθήνα οι πολιτικοί εξόριστοι.

Ø Οι Αθηναίοι να ακολουθούν τους Σπαρτιάτες στις εκστρατείες τους και να έχουν τους ίδιους εχθρούς και φίλους.

9. Ποια ήταν τα αποτελέσματα (συνέπειες) του Πολέμου;

Ø Έχουν ερειπωθεί πόλεις.

Ø Έχει εγκαταλειφθεί η ύπαιθρος.

Ø Οι νεκροί ανέρχονται σε χιλιάδες.

Ø Οι ηθικές αξίες έχουν καταρρεύσει.

Ø Οι κοινωνικές δομές έχουν ανατραπεί.

Ø Η θρησκευτική πίστη έχει αντικατασταθεί από την αμφισβήτηση.

Ø Οι Πέρσες αναμείχθηκαν πάλι στα ελληνικά πράγματα

ΠΗΓΕΣ

Η τελευταία ευκαιρία για την αποτροπή του πολέμου (σελ. 84)

Έδιωξαν, λοιπόν, το Μελήσιππο χωρίς να τον ακούσουν και διέταξαν να βγει αυθημερόν από τα σύνορα της Αττικής. Πρόσθεσαν ότι από τότε κι ύστερα θα μπορούν οι Λακεδαιμόνιοι, αν θέλουν, να στέλνουν πρέσβεις μόνο αν αποσυρθούν στο έδαφος τους. Έστειλαν και φρουρούς με το Μελήσιππο, ώστε να μην επικοινωνήσει με κανέναν. Όταν έφτασε στα σύνορα κι έπρεπε να χωριστεί απ' τους συνοδούς, πριν ξεκινήσει, γύρισε και είπε τα λίγα αυτά λόγια: «Η μέρα η σημερινή είναι αρχή μεγάλων κακών για τους Έλληνες». Όταν έφτασε στο στρατόπεδο και ο Αρχίδαμος έμαθε ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν καμία πρόθεση να φανούν υποχωρητικοί, σήκωσε το στρατόπεδο και προχώρησε στο έδαφος τους.

Θουκυδίδης, Ιστορία, Β, 12 (μτφρ. Άγγ. Βλάχου)

ερωτηση

Μπορείτε να εξηγήσετε τη συμπεριφορά των Αθηναίων, όπως αυτή παρουσιάζεται στο απόσπασμα του Θουκυδίδη;

απάντηση: Μετά την εισβολή των Θηβαίων στην Πλάταια, οι Σπαρτιάτες έδωσαν εντολή στους συμμάχους τους να προετοιμάσουν το στρατό για εκστρατεία στην Αττική. Ο στρατός συγκεντρώθηκε στον ισθμό της Κορίνθου και ο βασιλιάς των Σπαρτιατών Αρχίδαμος, στρατηγός της εκστρατείας, πριν εισβάλει στην Αττική έστειλε στην Αθήνα το Σπαρτιάτη Μελήσιππο, για να πληροφορηθεί αν οι Αθηναίοι είχαν συμβιβαστική διάθεση βλέποντας τους εχθρούς να πλησιάζουν στην Αττική. Όπως γράφει σε άλλο σημείο ο Θουκυδίδης, οι Αθηναίοι, έπειτα από πρόταση του Περικλή δε δέχτηκαν το Μελήσιππο ούτε στην πόλη ούτε στη συνέλευση, καθώς η αποστολή του γινόταν κατά τη διάρκεια εκστρατείας της σπαρτιατικής συμμαχίας και επομένως την έβλεπαν ως ένα είδος εκβιασμού. Οι Αθηναίοι λοιπόν, όπως βλέπουμε στο απόσπασμα, έδιωξαν το Μελήσιππο με το μήνυμα προς τους Σπαρτιάτες ότι θα δέχονταν απεσταλμένους τους, μόνο εάν εκείνοι απομάκρυναν το στρατό τους. Αυτό μάλλον το έκαναν για να δείξουν πυγμή. Το γεγονός ότι συνόδευσαν το Μελήσιππο φρουροί μέχρι τα σύνορα, με την εντολή να μην τον αφήσουν να επικοινωνήσει με κανέναν Αθηναίο, δείχνει προφανώς την επιθυμία της ηγεσίας των Αθηναίων να μην πληροφορηθούν οι πολίτες τη δυνατότητα συμβιβασμού με τους Σπαρτιάτες και να θεωρήσουν τον πόλεμο αναπόφευκτο. Η αθηναϊκή ηγεσία θεωρούσε ότι η πόλη τους ήταν τόσο ισχυρή, ώστε μπορούσε να νικήσει το αντίπαλο στρατόπεδο και να εξαπλώσει την ηγεμονία της Αθήνας σε όλες τις ελληνικές πόλεις.